Als je hoofd een popcornmachine is — creatieve mindfulness, toestemming en de zachte weg uit stress
Door Meike Janssens | Atelier Gent
Soms voelt het alsof je hoofd een popcornmachine is.
Gedachten blijven maar opduiken, springen alle kanten uit en voor je het weet zit je midden in een stortvloed van lijstjes, zorgen en analyses. Wat begon als een gewone drukke dag, verandert langzaam in een constante stroom van prikkels.
Je lichaam geeft signalen. Spanning in je schouders. Een vermoeid hoofd. Een gevoel van opgejaagd zijn — zelfs op momenten waarop er objectief gezien niets dringends is.
En toch ga je door. Omdat stoppen voelt als falen. Omdat er altijd nog iets is dat moet. Omdat rust iets is voor later, als alles af is.
Maar alles is nooit af. En later komt nooit.
Wat ik zie in mijn atelier — week na week
Ik werk al jaren met volwassenen in mijn atelier in Gent. Via keramiek, art journaling, intuïtief schilderen en andere creatieve werkvormen begeleid ik mensen die verlangen naar meer rust, speelsheid en verbinding.
En wat ik bijna elke week zie: mensen die al veel hebben geprobeerd. Yoga. Meditatie-apps. Praten met vrienden. Proberen “rust te nemen”. En toch blijft dat hoofd draaien.
Dat komt — en dat is geen oordeel maar een observatie — omdat rust niet altijd begint in je hoofd.
Soms begint rust in je handen.
Vanuit mijn opleiding in positieve psychologie en creatieve therapie weet ik waarom dat is. Ons zenuwstelsel communiceert via het lichaam. Spanning zit niet alleen in gedachten — ze zit in schouders, kaken, handen, buik. En om die spanning te lossen, moet je het lichaam aanspreken. Niet alleen het hoofd.
Dat is de kern van wat ik doe. En het is precies waarom creatieve werkvormen werken bij stress en overprikkeling op een manier die praten soms niet kan.
Waarom stilzitten niet altijd helpt bij een overprikkeld hoofd
In een wereld waarin mindfulness vaak betekent dat je stil moet zitten en je gedachten moet observeren, voelen veel mensen zich eigenlijk nog gefrustreerder.
En dat is begrijpelijk.
Als je zenuwstelsel al overprikkeld is — als er al te veel binnenkomt, te veel wordt verwerkt, te weinig wordt losgelaten — kan stilzitten maken dat je nog meer voelt hoeveel er door je hoofd gaat. De ruis wordt luider in plaats van zachter. De stilte voelt bedreigend in plaats van rustgevend.
Dat is geen falen van jou. Dat is het zenuwstelsel dat nog niet het signaal heeft gekregen dat het veilig is om te landen.
Daarom werkt een andere ingang soms beter: actieve aanwezigheid via het lichaam.
In plaats van te proberen je gedachten stil te krijgen, geef je je aandacht aan iets tastbaars. Iets wat vorm krijgt onder je handen. Iets wat je kunt voelen, kneden, tekenen of vormen.
Materiaal dat je terugtrekt naar het hier-en-nu — zonder dat je er bewust op hoeft te focussen.
Creatieve mindfulness: uit je hoofd, in de materie
Wanneer je met je handen werkt, gebeurt er iets opmerkelijks in je zenuwstelsel.
Vanuit mijn achtergrond in positieve psychologie en mijn opleiding slow looking — gebaseerd op de Visible Thinking methode van Harvard — weet ik hoe nauw aandacht en lichamelijke aanwezigheid samenhangen. Zodra je aandacht naar iets tactiels en zintuiglijks gaat, heeft je prefrontale cortex — het deel van je brein dat piekert, plant en analyseert — letterlijk minder capaciteit over om te blijven draaien.
De weerstand van klei vraagt je aandacht. Je handen voelen hoe het materiaal reageert, hoe het zachter wordt wanneer je het kneedt, hoe het vorm krijgt wanneer je het begeleidt.
Dat simpele, fysieke contact met materie doet iets wat woorden soms niet kunnen: het brengt je terug naar het nu.
Veel mensen merken tijdens zo’n moment dat hun ademhaling vanzelf rustiger wordt. Dat de stroom van gedachten vertraagt. Dat er plots weer ruimte ontstaat om gewoon even te zijn — zonder dat alles meteen opgelost moet worden.
Creatieve mindfulness werkt niet door nog meer te analyseren. Maar door het lichaam opnieuw te laten ervaren hoe aanwezigheid voelt.
Overprikkeld zijn is geen zwakte — het is een signaal
Overprikkeling wordt in onze cultuur vaak gezien als iets wat je moet “managen”. Beter plannen. Sterker worden. Grenzen stellen. Meer zelfdiscipline.
Maar overprikkeling is geen karakterfout.
Het is een signaal van je zenuwstelsel dat er te veel tegelijk binnenkomt. Te veel informatie, te veel verwachtingen, te weinig momenten van echte ontlading.
Vanuit de positieve psychologie en de neurowetenschap weten we dat ons zenuwstelsel van nature schommelt tussen activatie en herstel. Stress is niet het probleem — het probleem is wanneer herstel nooit echt gebeurt. Wanneer je van de ene taak naar de volgende springt zonder dat je systeem de kans krijgt om te landen.
Creatieve processen kunnen daarin een verrassend krachtige rol spelen. Niet omdat kunst alles oplost. Maar omdat maken een natuurlijke manier is om spanning te laten bewegen — zonder dat alles eerst onder woorden moet worden gebracht.
Je hoeft het niet te begrijpen. Je hoeft het alleen maar te doen.
Wat je hier vindt is meer dan een workshop
Wat je hier vindt, is meer dan een creatieve cursus of een leuke namiddag.
Het is toestemming.
Toestemming om te spelen. Om te proberen. Om niet te weten. Om traag te zijn. Om fouten te maken. Om opnieuw te beginnen. Om nieuwsgierig te blijven.
Voor veel volwassenen is dat het moeilijkste deel — niet het maken, maar de toestemming. De toestemming om iets te doen dat nergens toe hoeft te leiden. Dat niet productief is. Dat niemand indruk maakt.
Ik werk met klei omdat klei niets forceert. Je kan klei niet overtuigen — alleen ontmoeten. Ik werk met porselein omdat het aanwezigheid vraagt — het vergeet niets en vergeeft bijna alles. Ik werk met inkt omdat ze haar eigen weg kiest. Ik werk met collage omdat beelden soms sneller spreken dan woorden.
Al die materialen zeggen hetzelfde: jij hoeft hier niet goed in te zijn. Je hoeft alleen aanwezig te zijn.
En misschien ga je na een workshop of traject naar huis met verf aan je vingers. Met een leeg hoofd. Met een vraag die je niet meer meteen hoeft op te lossen. Met gespreksstof om te herbeleven. Met een idee dat je niet had zien aankomen.
Of gewoon met het gevoel dat je jezelf ergens onderweg weer een beetje bent tegengekomen.
Dat is voor mij geen bijproduct van mijn workshops. Dat is de kern.
Wat stress en overprikkeling met je creativiteit doen
Er is iets wat weinig mensen weten: stress en overprikkeling doen niet alleen iets met je zenuwstelsel. Ze doen ook iets met je creativiteit.
Wanneer je in chronische stress zit, versmalt je blik. Je denkt in oplossingen, in noodscenario’s, in wat er mis kan gaan. Je brein is in overlevingsmodus — en in overlevingsmodus is er geen ruimte voor spelen, verkennen, nieuwsgierig zijn.
Dat is ook waarom zoveel mensen zeggen: “Ik was vroeger creatief, maar nu niet meer.” Het is niet dat de creativiteit weg is. Het is dat er geen ruimte meer is om haar te voelen.
Vanuit de positieve psychologie weten we — via het onderzoek van Barbara Fredrickson over de “broaden and build” theorie — dat positieve emoties onze blik verbreden. Dat speelsheid, nieuwsgierigheid en plezier letterlijk meer neurale verbindingen activeren dan angst en stress.
Creatieve mindfulness is in die zin ook een ingang naar het herstellen van je creativiteit. Niet als prestatie — maar als manier van zijn.
Het verschil tussen ontspanning en echte rust
Hier wil ik even eerlijk zijn over iets wat ik veel zie.
Veel mensen denken dat ze rusten als ze op de bank zitten met Netflix. Of scrollen op hun telefoon. Of hun favoriete podcast beluisteren.
Maar dat is passieve stimulatie — niet echte rust.
Echte rust voor een overprikkeld zenuwstelsel is iets anders. Het is aanwezig zijn zonder input. Het is doen zonder consumeren. Het is aanraken zonder scherm.
Dat is ook waarom creatieve workshops zo anders voelen dan een gewone vrije namiddag. Niet omdat je meer doet — maar omdat je anders aanwezig bent. Actief, maar zonder prestatiedruk. Bezig, maar in dienst van het moment.
Die combinatie — actief én zonder doel — is zeldzaam geworden. En dat is precies waarom zoveel mensen na een workshop zeggen: “Ik wist niet dat ik zo moe was.” Of: “Ik ben dingen vergeten die ik al weken meedraag.”
Dat is wat echte rust doet. Ze maakt zichtbaar wat er was — en geeft het een plek.
Wanneer je dieper wil gaan
Soms zijn een workshop en een creatief moment precies genoeg.
En soms voel je dat er iets diepers wil bewegen. Dat wat oppervlakkig begint — die vermoeidheid, dat gevoel dat het niet meer klopt — eigenlijk om meer ruimte vraagt.
Wanneer dat gebeurt, is er Creanaut — mijn praktijk voor creatieve therapie en ervaringsgerichte coaching in Gent. Niet om je te fixen. Niet om te analyseren. Wel om veilig te dragen wat gezien wil worden.
Een uitnodiging — niet harder, wel zachter
Als je merkt dat je hoofd vaak overloopt, dat stress zich opstapelt of dat je moeilijk nog kan genieten van kleine dingen — dan is dat misschien geen teken dat je harder moet proberen.
Misschien is het juist een uitnodiging om zachter te zijn. Voor jezelf.
Om je handen opnieuw iets te laten maken. Om je aandacht te laten landen in het moment. Om opnieuw ruimte te maken — niet voor meer productiviteit, maar voor meer jijzelf.
Je bent welkom. Precies zoals je nu bent. Met een vol hoofd en alles wat je meebrengt.
👉 Bekijk de creatieve workshops voor volwassenen in Gent — privé te boeken vanaf 2 personen, op jouw moment.
Of schrijf je in voor een maandelijkse sessie via de agenda — individueel in te schrijven, kleine vaste groep, zonder prestatiedruk.
Veelgestelde vragen over stress, overprikkeling en creatieve mindfulness
Wat is creatieve mindfulness?
Creatieve mindfulness is een manier van aanwezig zijn via het maken — met klei, verf, inkt, collage of andere materialen. In plaats van te proberen je gedachten stil te krijgen, geef je je aandacht aan iets tastbaars. Dat verplaatst je automatisch van denken naar voelen — zonder dat je er bewust op hoeft te focussen.
Helpt creatief werken bij stress en overprikkeling?
Ja — en dat is niet alleen een gevoel maar ook fysiologie. Zodra je aandacht naar iets tactiels en zintuiglijks gaat, heeft je zenuwstelsel minder ruimte om te blijven draaien. Je parasympathisch zenuwstelsel — het systeem dat je lichaam vertelt dat het veilig is om te ontspannen — wordt geactiveerd. Materiaal doet wat woorden soms niet kunnen.
Wat is het verschil tussen creatieve mindfulness en gewone meditatie?
Bij klassieke meditatie zit je stil en observeer je je gedachten. Voor mensen met een overprikkeld zenuwstelsel kan dat paradoxaal werken — de stilte maakt de ruis luider. Creatieve mindfulness geeft je handen iets te doen, zodat je aandacht ergens kan landen zonder dat je hoeft te proberen stil te zijn.
Moet ik creatief zijn of talent hebben?
Nee. Creativiteit is geen talent — het is een manier van aanwezig zijn. Iets wat in elk mens leeft en alleen ruimte nodig heeft. Bijna iedereen die binnenkomt zegt “ik ben niet creatief”. Bijna niemand zegt dat nog als ze vertrekken.
Wat is het verschil tussen een workshop en creatieve therapie bij Creanaut?
Een workshop is een open, laagdrempelige plek om te vertragen en te creëren — zonder therapiedoelen. Creatieve therapie bij Creanaut is individuele begeleiding voor wie dieper wil werken aan vastgelopen patronen, overspanning of wat er onder de oppervlakte leeft. Beide vertrekken vanuit hetzelfde principe — maar de diepte en intensiteit zijn anders.
Wat is overprikkeling en hoe herken ik het?
Overprikkeling is een toestand waarbij je zenuwstelsel meer input verwerkt dan het aankan. Signalen zijn: snel geïrriteerd zijn, moeite hebben met ontspannen, slecht slapen, concentratieproblemen, het gevoel dat alles te veel is — ook dingen die vroeger normaal aanvoelden. Overprikkeling is geen zwakte. Het is een signaal dat je systeem ondersteuning nodig heeft.
Hoe is creatief werken anders dan gewoon een hobby?
Een hobby doe je voor het plezier van het resultaat. Creatief werken in de zin van creatieve mindfulness gaat over het proces — over wat er in je lichaam en hoofd verandert terwijl je maakt. Het is aandacht geven aan het moment, niet aan het eindproduct. Dat maakt het fundamenteel anders — en therapeutisch krachtiger.
Lees ook:
Art journaling workshop Gent | Slow art workshop Gent | Zintuiglijk creëren Gent | Workshop persoonlijke groei | Spelen voor volwassenen
Waarom ik schrijf over overprikkeling en toestemming
Ik ben Meike Janssens, beeldend kunstenaar, keramiste en creatief therapeut in Gent. Ik volgde een opleiding slow looking in het museum — gebaseerd op Visible Thinking van Harvard — en verdiepte me in creatieve therapie, systemisch werken en positieve psychologie.
Mijn manier van werken ontstond op het kruispunt van beeldende kunst, slow looking, creatieve therapie en positieve psychologie. Dagelijks begeleid ik volwassenen die verlangen naar meer rust, speelsheid en toestemming om zichzelf te zijn.
Wat je in deze blog leest, komt niet alleen uit boeken of opleidingen. Het komt uit honderden uren in mijn atelier, waar ik week na week zie wat er gebeurt wanneer mensen stoppen met harder proberen en beginnen met zachter aanwezig zijn.